GEOGRAFICZNE PRZYGODY

W ostatnim czasie odbyło się kilka spotkań: wykładów i warsztatów na Wydziale Nauk o Ziemi. Nasi uczniowie czynnie w nich uczestniczyli. Spotkania rozpoczęły się 5 kwietnia od „Warsztatów maturalnych” w ramach „Wieczoru z geografią”, w którym uczestniczyli uczniowie klas 3 LO. Była to świetna powtórka przed maturą, zarówno z geografii fizycznej, jak i społeczno –ekonomicznej. Bardzo wartościowy był wykład „Najczęstsze błędy na maturze” prowadzony przez mgr J. Soję pracownika OKE.

6 czerwca –w ramach Polskiego Towarzystwa Geograficznego odbył się bardzo ciekawy wykład prowadzony przez mgr E. Markowiak: „Święte Morze Bajkał”. 7 czerwca całe popołudnie upłynęło pod hasłem geologii. Uczniowie naszej szkoły uczestniczyli w wykładach i warsztatach w ramach „Wieczoru z Geologią”.

Poniżej relacje z pierwszej ręki – uczniów, którzy uczestniczyli w wydarzeniach.
Dnia 6.06.2019 roku o godzinie 16.00 w Wydziale Nauk o Ziemi w Sosnowcu odbył się wykład Pani mgr Elżbiety Markowiak pt. „Święte Morze Bajkał”. Wśród widowni znajdowali się uczniowie IV Liceum Ogólnokształcącego w Sosnowcu, studenci i pracownicy Uczelni oraz osoby prywatne. Pani Markowiak przedstawiła nam przebieg swojej podróży po obrzeżach Bajkału oraz istotne fakty związane z obiektem swojej podróży.

Na początek, dowiedzieliśmy się, jak można dostać się do Listwianki, miejscowości mieszczącej się u wybrzeży Bajkału. Następnie przenieśliśmy się do miejscowego Muzeum Limnologicznego, poświęconego jeziorom, oczywiście głównie Bajkałowi. Ciekawostką okazał się fakt, że dużą rolę nad badaniem Bajkału odegrali polscy zesłańcy: Jan Czerski i Benedykt Dybowski. W muzeum można było także odbyć wirtualną podroż na dno jeziora. Sam ośrodek okazał się nowoczesny.
Relacja z podróży uzupełniona była informacjami o Bajkale. Dowiedzieliśmy się, że: jest ono jeziorem tektonicznym, położonym w rowie tektonicznym, wykazującym dużą aktywność sejsmiczną, jest przypuszczalnie najstarszym jeziorem świata, a szacuje się, że kiedyś stanie się oceanem przez ciągłe powiększanie się zalewu w wyniku bardzo częstych trzęsień ziemi. Bajkał to najgłębsze jezioro świata, mające w swoim najgłębszym punkcie 1637m. Powierzchniowo zajmuje 7 miejsce w skali światowej. Wpływa do niego wiele strumieni i rzek, jednakże odpływa tylko jedna – Angara. Jezioro jest także przykładem ciekawego zjawiska, mianowicie kryptodepresji – dno zbiornika znajduje się poniżej poziomu morza, natomiast powierzchnia ponad poziomem morza.
Pani Markowiak poświęciła sporo czasu na omówienie jakości wody Bajkału. Okazało się że woda jest bardzo czysta i zdatna do picia – mieszkańcy okolicznych wiosek bardzo często korzystają z wody bajkalskiej. Czyste wody Bajkału zawdzięczamy jednemu ze składników bajkalskiego planktonu o nazwie episzura. Stworzenie jest w stanie oczyścić wodę z każdego rodzaju zanieczyszczeń, do przeżycia musi mieć jedynie odpowiednią temperaturę wody. Niestety, wraz z ociepleniem klimatu ocieplają się wody, a populacja episzury się zmniejsza. Słuchając o stworzeniach w wodach Bajkału, poznaliśmy zwierzęta zamieszkujące to miejsce. Jednym z nich była słodkowodna foka o nazwie nerpa. Natomiast najpopularniejszą rybą Bajkału jest omul.
Zwiedzanie Bajkału odbywało się starym statkiem, innym razem pociągiem wzdłuż linii brzegowej Bajkału. Tym sposobem wirtualnie odwiedziliśmy wiele przybrzeżnych miasteczek. Okazało się, że okolice Bajkału zamieszkuje ludność odbywająca praktyki szamańskie. Można spotkać wiele miejsc, odgrywających dużą rolę dla ich wierzeń. Wykład zakończył się przedstawieniem zagrożeń dla Bajkału i żyjącym w nim istot.

Prezentacja trwała dosyć długo, bo około 1,5 godziny, była jednak niezwykle interesująca. W przystępny sposób poznaliśmy ciekawostki i informacje na temat odległego regionu świata.

Paulina Siudyka 1a

 

Relacja z wykładu Pani Elżbiety Markowiak pt. Święte Morze Bajkał

W dniu 6 czerwca 2019 miałam przyjemność uczestniczyć w niezwykłym wykładzie o Jeziorze Bajkał, który odbył się na Wydziale Nauk o Ziemi Uniwersytetu Śląskiego w Sosnowcu. Aby zrozumieć dlaczego autorka nawała Bajkał Świętym Morzem, warto przytoczyć kilka ciekawostek świadczących o niezwykłości tego miejsca, zarówno w sensie geograficznym jak i przyrodniczym. Bajkał jest najstarszym jeziorem świata – liczy sobie aż 25 mln lat. Leży w Rosji, w większej swej części w Republice Buriacji. Jezioro rozciąga się na długości 636 km i szerokości do 80 km we wschodniej Syberii, pośród gór Bajkalskich, Przymorskich, Barguzińskich, Chamar i Daban. Jego głębokość sięga 1642 metry. Warto nadmienić, że same osady denne mają grubość 8 metrów. To malownicze jezioro jest zasilane przez 350 rzek, a opuszcza je jedynie wielka Angara, co w języku buriackim znaczy „wyrwa”. Na jeziorze doliczono się 27 wysp. Tafla jeziora zajmuje powierzchnię 31500 km2, co w przybliżeniu jest równe obszarowi Belgii. Jest to jezioro górskie położone na wysokości 456 m n.p.m., natomiast dno jeziora leży 1182 m. pod poziomem morza, co stanowi klasyczny przykład kryptodepresji. Niezwykłości tego miejsca dopełnia fakt, że jest to największy zbiornik wody pitnej na świecie – ciekawostką jest, że można tutaj nawet nabyć butelkowaną wodę z jeziora z głębokości 450 m. Nie zapominajmy jednak, że tamtejsze warunki środowiskowe sprawiają, iż przez większą część roku króluje tu zima. Jezioro zamarza do głębokości 70 – 130 cm, a przez lipiec i sierpień przetaczają się pozostałe 3 pory roku.

Jezioro i jego otoczenie są domem dla 1550 gatunków zwierząt i 1085 gatunków roślin, które w 80% są endemiczne. Wymienić tu można nerpy – urocze, choć drapieżne foki słodkowodne, które w zimie żyją pod lodem. Tutaj swe siedliska mają też gołomianki, które giną w temperaturze powyżej 8 st. C. Jej ciało składa się aż w 50% z tłuszczu. Tu zamieszkuje również omul bajkalski, ryba z rodziny łososiowatych stanowiąca podstawę diety mieszkańców przybajkala. Z tych też względów wyjątkowość Bajkału jest chroniona administracyjnie poprzez ustanowione Parki Narodowe: Przybajkalski i Zabajkalski. Ogranicza się też ilość miejsc dostępnych dla turystów – a tych, głównie z Chin, jest coraz więcej. Wyjątkowość tego miejsca jest podkreślana przez tradycje buriackie, które je gloryfikują. Wiele miejsc jest uznanych za święte. Szamani zawiązują niebieskie wstążki na słupach, co ma na celu przebłaganie bóstw.

Historia Bajkału ma też polskie akcenty. Najsłynniejszymi badaczami byli: Benedykt Dybowski (badania etnograficzne i funistyczne), Wiktor Godlewski (sporządził mapę dna jeziora), Jan Czerski (opisał pasma górskie wokół Bajkału) i Aleksander Czekanowski (odkrył pokłady węgla i stworzył profesjonalne archiwum danych pogodowych). Aż do czasów Iwana Groźnego Syberia a wraz z nią Bajkał nie była znana dla cywilizacji europejskiej, a największe miasto w jego obrębie, czyli Irkuck, był niedostępny dla turystów aż do roku 1991! To zapewne sprawiło, że niezwykła przyroda i urok Bajkału cieszy nas do dziś w stanie niemal dziewiczym.

Współcześnie Bajkał jest obiektem wzmożonych badań naukowych, z których szczególnie interesujące są eksploracje jego głębin. Batyskafy nawet próbowały badać dno jeziora. Szczególnie ciekawym zjawiskiem jest aktywność sejsmiczna tego rejonu. Rocznie notuje się około 2000 wstrząsów. Po każdym trzęsieniu ziemi Bajkał powiększa się i zmienia swoją głębokość. Ostatnie trzęsienie ziemi zanotowano 25 lipca 2018.

Jak dostać się nad Bajkał? Samolot z Europy do Irkucka to rozwiązanie najszybsze lecz wielodniowa podróż koleją transsyberyjską dostarcza ogromnych wrażeń przyrodniczych i etnograficznych. Lokalnie najlepiej sprawiają się marszrutki, którymi można dotrzeć do Listwianki, która jest centrum turystycznym i naukowym okolicy. Najłatwiej, bo najbliżej mają Chińczycy i pewnie dlatego jest ich tam najwięcej. Liczba turystów odwiedzających Bajkał stale rośnie – jest to miejsce unikalne i z tego też powodu od 1996 roku znajduje się na liście światowego dziedzictwa UNESCO.

Cywilizacja sięgająca coraz głębiej w dziewicze tereny naszej planety zagraża również Bajkałowi. Globalne ocieplenie, kłusownicze polowanie na nerpy oraz nadmierny połów omula stają się coraz większym problemem.

Natalia Hyjek 1c

© IV LO z Oddziałami Dwujęzycznymi im. Stanisława Staszica

Facebook

Get the Facebook Likebox Slider Pro for WordPress