Prawa Ucznia

Prawa ucznia a prawa dziecka

Podstawowym aktem prawnym regulującym prawa dziecka jest przyjęta przez Zgromadzenie
Ogólne Narodów Zjednoczonych Konwencja o Prawach Dziecka, obowiązująca w naszym kraju
od 7 lipca 1991 roku, – Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 527.

Konwencja obejmuje prawa i wolności osobiste, prawa socjalne, prawa kulturalne w tym prawo do
nauki i prawa polityczne.

Ponieważ „dzieckiem w rozumieniu Konwencji jest każda istota ludzka w wieku poniżej 18 lat,
chyba, że zgodnie z prawem odnoszącym się do dziecka uzyska ona wcześniej pełnoletniość” czyli prawa ucznia również wywodzą się z ww .Konwencji.

 

Prawa ucznia wywodzące się z Konwencji o prawach dziecka

Każdy uczeń posiada prawo do znajomości swoich praw (artykuły 29 i 42 Kopd),

Konstytucja RP w treści artykułu 51 gwarantuje każdemu obywatelowi m.in. swobodny dostęp do
urzędowych dokumentów go dotyczących. Artykuł 61, daje każdemu obywatelowi prawo do
uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej. W treści artykułu 87 wskazuje
że źródłami prawa są w naszym kraju: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe
oraz rozporządzenia. Wszystkie te źródła są ogólnodostępne, publikowane w Dzienniku Ustaw
Rzeczypospolitej Polskiej. Dzienniki Ustaw zawierające np. ustawę o systemie oświaty, konwencję
o prawach dziecka i inne akty prawa można swobodnie kupić, wypożyczyć w bibliotece lub
spróbować szczęścia w sekretariacie jakiegokolwiek urzędu. Najprawdopodobniej są one
dostępne także w sekretariacie szkoły. Internet to także dobre miejsce do poszukiwania
Dzienników Ustaw i zawartych w nich przepisów. Te dotyczące szkoły najlepiej odszukać na
stronie internetowej Ministerstwa Edukacji Narodowej – www.meni.gov.pl

Każdy uczeń posiada prawo do dochodzenia swoich praw (artykuły 2 i 4 Kopd,)

Konstytucja RP w treści artykułu 63 daje każdemu prawo do składania petycji, wniosków i skarg
w interesie publicznym, własnym lub innej osoby za jej zgodą. Artykuł 72 zapewnia ochronę praw
dziecka, dając każdemu prawo żądania od organów władzy publicznej ochrony dziecka przed
przemocą, okrucieństwem, wyzyskiem i demoralizacją. W toku ustalania praw dziecka organy
władzy publicznej oraz osoby odpowiedzialne za dziecko są obowiązane do wysłuchania i w miarę
możliwości uwzględnienia zdania dziecka. Ponadto Konstytucja gwarantuje każdemu kierowanie
wniosków do Rzecznika Praw Obywatelskich (z Rzecznikiem Praw Dziecka przepisy Konstytucji
obeszły się już bardziej „miękko”…).

Każdy uczeń ma prawo do nauki (artykuły 28 i 29 Kopd)

Konstytucja RP w treści artykułu 70 określa, że każdy ma prawo do nauki. Nauka do 18 roku życia
jest obowiązkowa. Nauka w szkołach publicznych jest nieodpłatna. Rodzice mają wolność wyboru
dla swoich dzieci szkół innych niż publiczne. Władze publiczne zapewniają obywatelom
powszechny dostęp do wykształcenia

Każdy uczeń ma prawo do wypoczynku i czasu wolnego, uczestnictwa w zabawach i życiu
kulturalnym (artykuł 31 Kopd),

Konstytucja RP w treści artykułu 73 zapewnia każdemu wolność twórczości artystycznej
i korzystania z dóbr kultury

Każdy uczeń ma prawo do równego traktowania wobec prawa (artykuły 2 i 23 Kopd),
Konstytucja RP w treści artykułu 32 stanowi, że wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają
prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Nikt nie może być dyskryminowany z
jakiejkolwiek przyczyny

Każdy uczeń ma prawo do ochrony przed poniżającym traktowaniem i karaniem oraz
wszelkimi formami przemocy fizycznej lub psychicznej (artykuły 2, 19, 28, 34, 35, 37, 39
Kopd),

Konstytucja RP w treści artykułu 40 wskazuje, że nikt nie może być poddany torturom ani
okrutnemu, nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu i karaniu. Zakazuje się stosowania kar
cielesnych. Artykuł 41 zapewnia nietykalność osobistą i wolność osobistą

Każdy uczeń ma prawo do ochrony przed arbitralną lub bezprawną ingerencją w życie
prywatne, rodzinne czy też korespondencję (artykuł 16 Kopd),

Konstytucja RP w treści artykułu 47 mówi, że każdy ma prawo do ochrony prawnej życia
prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym. W
treści artykułu 49 zapewnia wolność i ochronę tajemnicy komunikowania się. Ponadto artykuł 51
ust. 1. mówi, że nikt nie może być obowiązany inaczej niż na podstawie ustawy do ujawniania
informacji dotyczących jego osoby. Czyli nie jest tak, że każdy może nas wypytywać o cokolwiek,
a my musimy mu odpowiedzieć – bez względu na to jak „ważną” osobą jest pytający.

Każdy uczeń ma prawo do ochrony przed bezprawnymi zamachami na jego honor i reputację
(artykuł 16 Kopd),

Konstytucja RP w treści artykułu 47 zapewnia każdemu prawo do ochrony prawnej czci
i dobrego imienia. W treści artykułu 51 ust 4 daje każdemu prawo do żądania sprostowania oraz
usunięcia informacji nieprawdziwych dotyczących jego osoby

Każdy uczeń ma prawo do swobodnego wyrażania własnych poglądów we wszystkich
sprawach jego dotyczących (art. 12 Kopd), oraz prawo do swobodnej wypowiedzi
(poszukiwanie, otrzymywanie i przekazywanie informacji oraz idei wszelkiego rodzaju)
(artykuł 13 Kopd),

Konstytucja RP w treści artykułu 54 zapewnia każdemu wolność wyrażania swoich poglądów oraz
pozyskiwania i rozpowszechniania informacji, zakazuje cenzury prewencyjnej środków
społecznego przekazu. W treści artykułu 14 zapewnia wolność prasy i innych środków społecznego przekazu.

Każdy uczeń ma prawo do swobody myśli, sumienia i wyznania (artykuł 14 Kopd),
Konstytucja RP w artykule 53 zapewnia każdemu wolność sumienia i religii. Zakazuje zmuszania
do ujawniania swojego światopoglądu, przekonań religijnych lub wyznania

Każdy uczeń ma prawo dostępu do informacji z różnych źródeł (art. 13, 17 Kopd),
Konstytucja RP w treści artykułu 61 gwarantuje nam prawo do uzyskiwania informacji
o działalności organów państwowych. W treści artykułu 54 zakazując cenzury prewencyjnej,
zapewnia nam bezpośredni dostęp do informacji różnego typu i treści. Jednak bazując na
kilkakrotnie już wspominanych możliwościach zawieszania praw człowieka, możemy się spotkać
z działaniami nie tylko utrudniającymi nam dotarcie do niektórych informacji, ale także wręcz
uniemożliwiającymi dotarcie do nich (np. treści szerzące nienawiść rasową, nawołujące do
stosowania przemocy itp.)

Każdy uczeń ma prawo do swobodnego zrzeszania się (artykuł 15 Kopd).

Konstytucja RP zapewnia wolność tworzenia stowarzyszeń, ruchów obywatelskich i innych
organizacji. W treści artykułu 58 zapewnia każdemu wolność zrzeszania się.

Komentarz: ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. prawo o stowarzyszeniach (tekst jedn. Dz. U.
z 2001 r. Nr 79, poz. 855 z późn. zm.), dościśla sytuację. Artykuł 3 mówi m.in. o tym, że dzieci w
wieku od 16 do 18 lat, które mają ograniczoną zdolność do czynności prawnych, mogą należeć do
stowarzyszeń i korzystać z czynnego i biernego prawa wyborczego, z tym że w składzie
zarządu stowarzyszenia większość muszą stanowić osoby o pełnej zdolności do czynności
prawnych. Natomiast dzieci poniżej 16 lat mogą, za zgodą przedstawicieli stawowych, należeć do
stowarzyszeń według zasad określonych w ich statutach, bez prawa udziału w głosowaniu na
walnych zebraniach członków, oraz bez korzystani z czynnego i biernego prawa wyborczego do
władz stowarzyszenia. Jeżeli jednak jednostka organizacyjna stowarzyszenia zrzesza wyłącznie
małoletnich, mogą oni wybierać i być wybierani do władz tej jednostki.

Każdy uczeń ma prawo do ochrony zdrowia (artykuł 24 Kopd),

Konstytucja RP w treści artykułu 68 zapewnia każdemu prawo do ochrony zdrowia i równy dostęp
do świadczeń opieki zdrowotnej. Także deklaruje się popieranie rozwoju kultury fizycznej,
zwłaszcza wśród dzieci i młodzieży.

Każdy uczeń ma prawo do odpowiedniego poziomu życia (artykuł 27 Kopd),

Konstytucja RP w treści artykułu 67 gwarantuje prawo do zabezpieczenia społecznego, a w
treści artykułu 69 gwarantuje osobom niepełnosprawnym pomoc w zabezpieczeniu egzystencji. W
artykule 71 gwarantuje rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, a
zwłaszcza wielodzietnym i niepełnym, prawo do szczególnej pomocy ze strony władz
państwowych.

Każdy uczeń ma prawo do ochrony przed wyzyskiem ekonomicznym lub wykonywaniem
niebezpiecznych lub szkodliwych prac (artykuł 32 Kopd),

Konstytucja RP w treści artykułu 65 zakazuje stałego zatrudniania dzieci do lat 16. Nakazuje także
aby odpowiednia ustawa określiła minimalne stawki wynagrodzeń. W treści artykułu 66
wskazuje na prawo każdego do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Gwarantuje prawo
do dni wolnych od pracy i płatnych urlopów

Każdy uczeń ma prawo do ochrony przed wszelkimi innymi formami wyzysku naruszającego jego
dobro (artykuł 36 Kopd)

Konstytucja RP w treści artykułu 72 gwarantuje dzieciom ochronę przed wyzyskiem.

 Prawa ucznia wynikające z Ustawy o systemie oświaty

– prawo do zapoznawania się z programem nauczania, z jego treścią, celem i stawianymi
wymaganiami,

– prawo do jawnej i umotywowanej oceny postępów w nauce i zachowaniu

– prawo do organizacji życia szkolnego, umożliwiające zachowanie właściwych proporcji
między wysiłkiem szkolnym a możliwością rozwijania i zaspokajania własnych
zainteresowań

– prawo redagowania i wydawania gazety szkolnej,

– prawo organizowania działalności kulturalnej, oświatowej, sportowej oraz rozrywkowej
zgodnie z własnymi potrzebami i możliwościami organizacyjnymi, w porozumieniu
z dyrektorem,

– prawo wyboru nauczyciela pełniącego rolę opiekuna samorządu

– prawo ucznia do dostosowania treści, metod i organizacji nauczania do jego możliwości,

– prawo ucznia do korzystania z pomocy psychologiczno-pedagogicznej,

– prawo ucznia do specjalnych form pracy dydaktycznej ,

– prawo uczniów niepełnosprawnych lub niedostosowanych społecznie do pobierania nauki
we wszystkich typach szkół, zgodnie z indywidualnymi potrzebami i predyspozycjami,

– prawo uczniów niepełnosprawnych do zindywidualizowanego procesu kształcenia, form
i programów nauczania oraz zajęć rewalidacyjnych,

– prawo uczniów szczególnie uzdolnionych do indywidualnych programów nauczania,

– prawo uczniów do powszechnego dostępu do szkół, których ukończenie umożliwia dalsze
kształcenie w szkołach wyższych,

– prawo uczniów do równych warunków kształcenia (zacieranie różnic pomiędzy różnymi
regionami kraju),

– prawo uczniów do bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i
opieki,

– prawo uczniów do opieki przyznawanej uczniom pozostającym w trudnej sytuacji
materialnej i życiowej,

– prawo uczniów do zajęć pozalekcyjnych i pozaszkolnych rozwijających ich zainteresowania
i uzdolnienia.

© IV LO z Oddziałami Dwujęzycznymi im. Stanisława Staszica

Facebook

Get the Facebook Likebox Slider Pro for WordPress